تاریخچه آموزش و پرورش مشکین شهر

تاریخچه آموزش و پرورش مشکین شهر تا سال 1305 در خیاو (مشکین شهر) آثاری از مدرسه وجود نداشت تنها مکانهایی بنام مکتب عهده دار تعلیم مشتاقان علم بود که توسط روحانیون باسواد و فاضل در خانه ها و دکه ها برگزار می گردید. یکی از این مکتب ها مکتب ملا رحمان رحمانزاده واقع در کوچه صاتبلو بود که او جلسه درس خود را در مغازه ی کوچکی تشکیل می داد و گلستان سعدی و قرآن تدریس می کرد بعد مکتب هایی در حسینیه صاتیلو که در مکان امروزی چهاراه امام خمینی (ره) قرار داشت دایر شد .... که بعد از طرح خیابان کشی در 1316 در زمان رضاخان پهلوی در مسیر خیابان کشی قرار گرفت و به قداست همین مکان مقدس عزاداران حسینی در این مکان گردهم می آیند و مراسم عزاداری را در همان مکان انجام می دهند. از دیگر روحانیون خیاو ملا عین اله اقلّ الناس ساکن محله ی استاد محمدلو و ملا محمدباقر متولی از محله صاتیلو، ملا فتحی فاضلی از اهالی محله مقیم لو بودند که در سالهای محرومیت از نعمت آموزش عمومی دین خود را در امر تعلیم و تربیت که موکد دینی است به همشهریان خود ادا نمودند. روانشان شاد باد.اولین مدرسه دولتی در مشکین شهر در سال 1305 در زمان حکومت رضاخان پهلوی به دستور سرهنگ ابوالقاسم آقا در قلعه منظم الملک (سرهنگ حسنعلی خان جنرال) والی آن زمان خیاو ساخته شد. اولین مدیر این مدرسه میرزا جلیل خان رحیمی از تبریز بود که بعد میرموسی علوی از اردبیل جانشین او شد. اکثر معلمان این مدرسه درابتدا معمم و ملبّس به عبا بودند که از این عده می توان از میرزا احمدخان مظفری، میر محیّ الدین صفری، میرزا علی اکبر و فتح الله خان حکیمی را نام برد که از شهرستان اردبیل جهت تدریس دعوت شده بودند.بعدها از بومیان مشکین شهر مرحوم حاج حسین فخری فرزند ملا عظیم از محله چایپاره به عنوان اولین معلم بومی به تدریس مشغول شد که از دانش آموزان آن زمان مرحوم حاج عباداله ایمان زاده، مرحوم ابوالفضل قربانی، مرحوم نعمت اله عجمی و مرحوم محرم مختاری را می توان نام برد. در آن دوران اولین مرحله «کلاستهیه«بود که حروف در آن تدریس می شد و دانش آموزان بعد از اتمام آموزش حروف در کلاس تهیه به دوره ابتدائی وارد می شدند. و از خدمتگزاران این مدرسه مرحوم گل بابا آت توتانی (بروشکی) از ارشق و مرحوم فرخ مهریورز از روستای قره درویش بودند.سرانجام با اهدای یک قطعه زمین به صورت وقف توسط شخص خیری بنام موثق الخلوت حکیمی در قسمت بالایی دره خیاو چائی نخستین مدارس ابتدائی حکیمی و دبیرستان منوچهری ساخته شد بدین ترتیب آموزش ابتدائی و متوسطه نیز در این منطقه رونق یافت. یک شخصیت فرهنگی بنام عبدالله فرهنگ که در پاگرفتن آموزش و پرورش در مشگین شهر نقش مهمی داشت و همواره زبانزد افراد کهنسال مشگین شهر هست و یک مدرسه در مشگین شهر بنام عبدالله فرهنگ و بنام این بزرگوار نامگذاری شده بود و بعداً به شهید قاضی تغییر یافت.یک شخصیت دیگری بنام علی کلکی از شهرستان اردبیل بوده و در نظام دهی آموزش و پرورش نقش عمده ای داشت.دنباله ص1 در سال 1315 به وزارت آموزش و پرورش ، وزارت معارف و اوقاف و صنایع مستظرفه می گفتند بعدها نام این وزارتخانه به وزارت فرهنگ وسپس به وزارت آموزش و پرورش تغییر یافت ، رؤسای آموزش و پرورش مشکین شهر در آن زمان عبارت بودند از : احمدخان بهادری، علی کلکی، فضائی، بصیری نمینی، عمادی، غلامرضا شرکت، نیک پی، بیوک دهقانی، میرزا آقاسی، فروغ، سیاوشی، جمشیدی، جاهد، گل بابازاده، مهدی مهدوی شهر رضائی–فاضل زاده ضیاء، جواهری، لطفی، نظافتی، صدقیانی ، محوی، خراسانی، حسین شرق. یکی از برجسته ترین روسای آن زمان مهدی مهدوی شهررضائی فرد مبرز و متشخصی بود که توانست در آن زمان نام خوبی از خود به یادگار بگذارد و مردم را با مدیریت اسلامی آشنا سازد، روحش شاد و یادش گرامی باد. بعد ازپیروزی انقلاب نیز آقایان ؛ قهرمان محرمی نصیرآبادی، حبیبی مقدم، اسحاقی، میرزائی، جلیلی، ولایت الله درویش، احمد اسلامی، اکبر مردانی، یوسف عبدا..پور ، سعید محمدنژاد ،خداکرم فیض اله زاده، غلامحسن زنده دل و عیوض سیف الله زاده سکان اداره آموزش و پرورش را در منطقه مشکین شهربه دست گرفتند . تا سال 1320 آموزش و پرورش در خیاو ساختمان مستقلی نداشت و دانش آموزان اجباراً در ساختمانی متعلق به آقای حاج یوسف قرآنی واقع در محله استاد محمدلو به صورت مختلط در یک کلاس درس می خواندند. از دانش آموزان دخترآن زمان می توان ازخانمها: فاطمه علیمحمدی ،امینه و آمنه نوری اصل ،زینت مبینی ، فیروزه وجدی خامنه ای ، ام البنین انوری اهری نام برد. می گویندزینت مبینی دختر فرمانده پادگان آن زمان با دو اسب تشریفاتی همراه بامحافظ به مدرسه می آمد روزی اسب می رمد زینت کشته می شود و مدرسه چند روز تعطیل می گردد. فاطمه علیمحمدی(قادنلار رهبری) نیز در دولت پیشه وری مسئول حزبی بانوان بوده ودر مدرسه آن زمان درس می خوانده است.از دانش آموزان بیشمار آن زمان نیز می توان از آقایان: حسنقلی میکائیل زاده ، احمد لطافتی، احمد محمدحسینی، فرخ اجلالی، حاج محمود انوری، حاج سلیمان امامی، یعقوب محسنی و حاج التفات محسنی ، یونس تقی زاده ، اسداله رخشیدن ، صادق صادقی نصرآبادی ، نصرا.. نوری اصل ، یوسف حمیدزاده ، ایوب محسنی ، عبدل فیروزی،گل اوغلان جهانی ،احمدمحسنی،عباس نسودی و صالح وجدی نام برد. در شانزدهم خردادسال 1315 شمسی آموزشگاه شبانه سالمندان در مشگین شهرافتتاح می گردد. لازم به یادآوری است که دبستان از ادبستان مشتق شده و دانش آموزان آن زمان آرمی سفید رنگ به یقه می زدند و ملزم بودند در بیرون مدرسه نیز اخلاق و انظباط دانش آموزی را رعایت کنند . نام مدارس مشگین شهر با نام بزرگان شعر و ادب مزین می شد مثل : منوچهری، حکیمی، فردوسی، رازی و پروین اعتصامی. در سال 1328 دبیرستان متوسطه نیزبا دو رشته طبیعی وادبی در مشکین شهر دایر می گردد . کلاس های رشته طبیعی با مدیریت آقایان : حریری ، فرخ نهاد ، منوچهر نوزاد ، محمود انوری ، محمدتقی زرگری ، ایوب نورمحمدی ، اکبر خاوندی در کوچه محصل، خیابان دکتر بهشتی (ششم بهمن سابق) در دبیرستان منوچهری و کلاس های رشته ادبی در همان محل در شیفت مغایر با نام دبیرستان نهم آبان به مدیریت آقای ناصرالدین حایری تشکیل می شود. دانش آموزان علاقمند به رشته ی ریاضی باید به شهرهای همجوار می رفتند. بعد از تغییر نظام آموزشی قدیم به نظام جدید دو رشته علوم تجربی و علوم انسانی دردبیرستان نهم آبان واقع در خیابان دکتر باهنر جنوبی به صورت دو شیفتی با مدیریت آقای هوار زاد فتّاح تاسیس می شود . دانش آموزان این مدرسه قبل از همه به صفوف انقلاب می پیوندند. بعد از پیروزی انقلاب این مدرسه دبیرستان دکتر مصدق نامیده می شود. {انسانی مصدق 1 و تجربی دکتر مصدق 2} بعد از شهادت استاد مرتضی مطهری و رحلت حضرت آیت الله سید محمود طالقانی به ترتیب دکتر مصدق 1 به آیت الله طالقانی با مدیریت آقای محبوب خورشیدی ودکتر مصدق 2 به استاد شهید مطهری با مدیریت آقای رستم رضائی گیکلو تغییر می یابد. در آن زمان به دلیل کمبود دبیران مجرب ، دبیرانی از تبریز به نام های آقایان: مقامی، اسکوئی، حریری، بدری بنام، محمدحسین صدیق (با نام فعلی دکتر حسین صدیق با تخلص حسین دوزگین که حال یکی از مشاهیر بزرگ آذربایجان و نویسنده چند ین کتاب می باشد که از ابتدای معلمی حس انقلابی داشت و اکثرا به خاطراحضار به سازمان اطلاعات و امنیت کشورآن زمان (ساواک) در سر کلاس حاضر نمی شد)، و از شهرستان اهر؛آقایان؛ بلالی، سخایی، حفظ اللسان و محمدتقی زرگری که زمانی مدیریت مدرسه منوچهری را داشت،.واز شهرستان اردبیل آقایان؛ داود پیرنبی خواه (شیمی)، حسن بدایت (فیزیولوژی گیاهی –جانوری و زمین شناسی «تکامل») و از افسران وظیفه؛سروان شاملو (شیمی) سروان رضا زاده(فیزیک) و سروان مصطفی شریف واقفی (ریاضیات) که با لباس نظامی در کلاس درس حاضر می شدند. از مستشاران نظامی آمریکا مستر سیکو و مستر تِد جهت تدریس زبان انگلیسی و سپری کردن دوران خدمت سربازی در شهرستان مشگین شهر خدمت می کردندوهمگی برای تدریس به مشگین شهر می آمدند. نصیر یعقوبی

منبع دوهفته نامه خیاو

تاریخ مکتوب و شفاهی علمای مشکین شهر جمعآوری میشود

تاریخ مکتوب و شفاهی علمای مشکین شهر جمعآوری میشود

 به زودی تاریخ مکتوب و شفاهی علمای مشکین شهر جمعآوری میشود دراین مجموعه سعی شده زندگی نامه  علما فقها شعرا هنرمندان مورخان دانشمندان  جمع اوری شوند