ولايت فقيه ازدیدگاه علامه نورانی

ولايت فقيه

ولايت فقيه يك اصل مسلّم در دين است كه آيات و روايات دلالت برآن دارد و در كتابي به نام ولايت فقيه اينجانب ادلّ آن را آوردم و مشروحاً با ادلّ اربعه ثابت شده است. ولي متأسفانه غبار جهل وعناد اين حقيقت را از صدر اسلام، پوشانده شده بود كه با پيروزي انقلاب اسلامي ايران به وسيله حضرت امام خميني قدس سرة و ملت بپا خواسته اين حقيقت از زير غبار و خرافه و طغيان به ظهور پيوست، اما ولايت فقيه مطلقه است يا مقيده، بحثي است علمي. اجمال اين ولايت نسبت به خدا و رسول و امامان مقيده است ولي نسبت به خلق مطلقه، توضيح اينكه ولايت خدا و رسول و امامان سعه دارد ولي آنها از حقيقت و عدل بيرون نمي روند. و اما ولايت فقيه گرچه كمتر از آنهاست ولي نسبت به خلق آنچه كه جامعه نياز دارد مطلق و عام است. مثلاً در قسمت فتوي علاوه بر شرح مقدس كه اجازه فرموده، حتي به قول مرحوم صاحب عروه د رعاديات و عرف نيز حكومت فقيه جاري است و حدود الهي را درباره متجاوزين اجرا مي كند و در مورد تجاوز يك فرد يا دولت حكم دفاع را صادر مي كند، بلكه به قول مرحوم كاشف الغطا حكم جهاد هم مي تواند بدهد اگرچه به كشته شدن گروهي منجر شود. لذا مرحوم امام در گذشته مي فرمود اگر لازم باشد يك حكمي هم مي دهم.

 

تلاش مرحوم مقدس اردبيلي ازدیدگاه علامه نورانی

 

تلاش مرحوم مقدس اردبيلي

محقق اردبيلي كتابي به نام : حديقة الشيعة في احوال النبي و الائمة نوشته كه اين كتاب را در علم كلام در دو جلد تأليف كرده است. چنانكه خود ايشان در مقدمه آن كتاب مي فرمايد كه اجمالي از حالات پيغمبر صلي الله عليه و اله و جزو دوم در مناقب حضرت اميرالمومنين عليه السلام و باقي معصومين عليه السلام و دلايل امامت ايشان و بطلان امامت غير آنها است.

مقدس به جهت اينكه خطر تصوف را در عصر خود احساس مي كرد لذا گوشه از خرافات و ترّهات آنها را در آن كتاب متذكر شده است ازاين جهت از طرف متصوفين نسبت آن به مقدس مورد انكار قرار گرفته كه از جمله معصوم علي شاه نعمت اللهي در كتاب طريق الحقائق ، ج 1 ، ص 99 به پاسخ برخي از آن مطالب پرداخته و چون نتوانسته كاملاً آنها را رد كند و صراحت لهجۀ مقدس را مشاهده كرده در انتساب كتاب شك نموده است در حالي كه گروهي از ترجمه نويسان و محققان مانند شيخ يوسف بحراني صاحل لؤلؤ البحرين و شيخ حرّ عاملي و صاحب رياض العلماء و محدث نوري در مستدرك الوسائل و حاج آقا بزرگ تهراني در كتاب : الذريعة و ديگر بزرگان علم، اين كتاب را از تأليفات مقدس اردبيلي شمرده اند.

محقق اردبيلي كتابهاي ديگر نيز در كلام و فلسفه دارد كه آمار كتابهايش برآن دلالت مي كند كه از جمله حاشيه بر شرح تجريد قوشچي و نيز « شرح الهيات شفا و استيناس المعنوية و رساله اي فارسي در اثبات واجب الوجود و عقائد الاسلام به زبان تركي و ربيع الأبرار في اثبات حقانية الائمة الاطهار عليه السلام و رسالۀ اصول الدين در توحيد و نبوت و امامت و معاد و اثبات امامت به زبان فارسي، حاشيه بر كتاب كاشف الحق و رساله اي در اينكه : افعال الله تعالي معللّة بالاغراض و النص الجلي في امامة علي عليه السلام و كتاب بحرالمناقب.

محقق اردبيلي در علم اصول تعليقه اي بر شرح مختصر عضدي كه صاحب رياض گفته : آن را به خط خود مؤلف ديده است. آري مقدس اضافه بر كتاب فقهي بزرگ كتاب استدلالي :« مجمع الفائدة و البرهان في شرح ارشاد الاذهان » كه شرحي است بر ارشاد علامه حلّي كه فتاواي ابتكاري و جديد با نظريات دقيق و متين در اين كتاب به كار برده است كه شروح متعددي براين كتاب نوشته شده كه از جمله حاشيۀ مرحوم وحيد بهبهاني است ولي قبلاً بايد بگويم كه محقق اردبيلي كتابهاي ديگري در فقه دارد كه عبارتند از: تعليقه بر خراجيۀ مرحوم محقق ثاني و شيح علي عبدالقالي صاحب جامع المقاصد. و كتاب الخراجية و رسالۀ فارسي در حرمت خراج. و مناسك حج و رسالۀ عمليه به زبان فارسي و كتاب الزبدة در فقه به زبان فارسي و رساله اي در تحقيق آيۀ : « يسألونك عن المحيض و رساله اي در اجتهاد و تقليد و رساله اي در عدم حجية قول الأصحاب و عدم حجية خلوّ الزمان عن المجتهد. و رساله اي در انّ الأمر بالشيي ء مستلزم للنهي عن ضده و نيز كتاب :« زبده لبيان في شرح آيات احكام القرآن » كه كتاب استدلالي از قرآن كريم است و حواشي زيادي بر اين كتاب نوشته شده كه به ياري خدا اين كتاب و ساير كتابهاي مقدس به زودي انشاء الله در دست محققين به اتمام رسيده است، چاپ خواهد شد و در اختيار علاقمندان و پژوهشگران قرار خواهد گرفت.

ما دراينجا در مورد شناسايي اين مرد بزرگ بحث نمي كنيم زيرا كم شخصي است او را نشناسد و يا اسم او نشنيده باشد زيرا تقوي و پرهيزگاري ايشان به حدي است كه كتابي را نمي توان يافت كه در تذكره و رجال نوشته شده باشد و از او اسمي به ميان نياورده باشد. ارتباط او با امام عصر (عج) كه آميز غلام شاگردش در شب با حضرت علي عليه السلام سپس با حضرت امام عصر (عج) در كوفه ملاقات كرد نوشته اند و مكاشفۀ او با حضرت موسي عليه السلام و پيغمبر خاتم صلي الله عليه و اله يكي ديگر از قدرت معنوي اوست محدث نوري در خاتمه مستدرك و سيد نعمت الله جزائري در انوار نعمانيه و ديگران نوشته اند كه آن مرد الهي روزي ِ خود را بين فقرا تقسيم مي نمود و يك سهم نيز براي خودشان باقي مي گذاشت تا آنكه زنش روزي به مقدس پرخاش كرد كه تو به اولاد خودت اهميت نمي دهي، مقدس در آن حال به سوي مسجد كوفه جهت اعتكاف و عبادت خدا حركت نمود از طرفي مردي در آن حال آردي به منزل حمل كرد پس از اينكه مقدس از اعتكاف به منزل برگشت زنش گفت : غذايي كه به واسطۀ مرد اعرابي به ما فرستانده بودي بسيار لذيذ و خوب بود، مقدس فهميد كه آن از لطف الهي بوده است به خدا شكر نمود.

درست مشابه اين داستان براي حضرت ابراهيم عليه السلام اتفاق افتاده است داستانهاي غيرعادي و تعجب آور از اين مرجع بزرگ بسيار است و چنانكه در گذشته اشاره شد قصد ما در اين مقاله ذكر شرح حال و تاريخ نيست بلكه مقصود ما ذكر نكات و ابتكاراتي است كه مقدس در فقه به كار برده و موارد زيادي در اين زمينه ها دارد كه از جمله آنها پاك بودن خمر و جايز نبودن حيل شرعيه در رباست كه برخي از فضلا تحقيقي در اين زمينه ها كرده اند لذا ما به اين موضوع متعرض نمي شويم و تكرار نمي كنيم و به موضوعات ديگر فقهي اشاره مي نماييم. زيرا پاك و نجس بودن خمر مورد اختلاف فقهاست چنانچه حيل شرعيه در ربا نيز اختلافي است و معلوم است اگر در حيل شرعيه متكي بر ادلۀ شرعيه شويم آن مانعي ندارد و اما اگر چنين نباشد، بلكه با ظاهرِ برخي از مسائل شرعي تكيه كنيم مسلماً مشكل خواهد بود.

 

امدادهاي غيبي به علامه نورانی

امدادهاي غيبي به علامه نورانی

گاهي امدادهاي غيبي مي رسيد كه از ذكر يك يك آنها خوددري مي كنيم و فقط به يك موضوعي اشاره مي كنيم.

روزي پيرمرد 91 ساله اي به نام حكيم اسفندياري به منزل ما آمد و فرمود من از طرق آقا آمده ام علوم طبي را كه از ناحيه آن حضرت به من عطاء شده دراين مكتب بگذارم و حدود دو سال ماند و گياهاني را از دماوند و لرستان معرفي كرد كه آثارش هنوز نيز موجود است و فرمولهايي از ايشان در اثناي دائرة المعارف طب اسلامي وجود دارد.

مجموعه اثارعلامه نورانی (ره)

نمونه دستخط علامه نورانی(اسناد)

مجموعه اثارعلامه نورانی (ره)

مجموعه اثارعلامه نورانی (ره)

مجموعه اثارعلامه نورانی (ره)

 

مجموعه اثارعلامه نورانی (ره)